DOI: https://doi.org/10.31866/2616-745x.3.2019.159119

ФОРТИФІКАЦІЙНІ ОБ’ЄКТИ КІНЦЯ ХVII–ХVIII СТ. НА ТЕРЕНАХ УКРАЇНИ В КОНТЕКСТІ МІЖНАРОДНИХ ВІДНОСИН: ІСТОРІОГРАФІЧНІ АСПЕКТИ (Частина І)

Norbert Morawiec, Valerii Lastovskyi

Анотація


Сьогодні перспективним науковим напрямом є історіографія міжнародних відносин, до якої належить вивчення багатьох теоретичних і практичних аспектів. Нині практично відсутні історіографічні дослідження фортифікаційних систем як одного із факторів міжнародних відносин.

Методологічною основою для даного дослідження став історіографічний метод, поєднаний з іншими загальними науковими методами. Джерельною основою (історіографічною) для роботи послужили наукові дослідження сучасних українських авторів.

Метою статті є наближення читача до досягнень сучасної української історіографії у сфері дослідження укріплень, що знаходяться на території сучасної України. З’ясовується, що дослідники розглядали укріплення з різних точок зору, вважаючи їх військовими будівлями, історичними пам'ятками, архітектурними комплексами, а також культурними явищами, які мають незаперечний вплив на існування фортифікаційної бригади та місцевої громади.

Дослідження є україномовною версією публікації «Historyk w świecie szańców, bastionów, rawelinów…. XVIII-wieczne obiekty fortyfikacyjne leżące na terenach dzisiejszej Ukrainy we współczesnej historiografii ukraińskiej» (в друці).

Ключові слова


Україна, фортеці, XVIII ст., українська історіографія, міжнародні відносини

Повний текст:

PDF

Посилання


Borek, P. (2001). Ukraina w staropolskich diariuszach i pamiętnikach. Bohaterowie, fortece, tradycja, Kraków.

Cherednychenko, Ye. (2013). ‘Kataloh planiv Kyievo-Pecherskoi lavry z fondu inzhenernoi komandy Kyievo-Pecherskoi fortetsi Tsentralnoho derzhavnoho istorychnoho arkhivf Ukrainy’ [Catalogue of the Kyiv-Pechersk Lavra plans from the fund of the engineering team of the Kyiv-Pechersk Fortress of the Central State Historical Archive of Ukraine]. Lavrskyi almanakh [the Lavra Almanac], issue 28.

Cherednychenko, Ye. (2013). Litopys Kyievo-Pecherskoi fortetsi yak dzherelo z istorii Kyievo-Pecherskoi lavry [Chronicle of the Kyiv-Pechersk Fortress as a source for the history of the Kyiv-Pechersk Lavra]. Lavrskyi almanakh [the Lavra Almanac], issue 28.

Cherevko, I., Samoilenko, L. (2005). ‘Inzhenerno-heolohichni faktory deformatsii pamiatok Kyievo-Pecherskoho zapovidnyka’ [Engineering and geological factors of deformation of monuments of the Kyiv-Pechersk Reserve]. Mohylianski chytannia 2004 [Mohyla Readings, 2004].

Ciesielski, T. (2013). ‘Na peryferiach europejskiej sztuki fortyfikacyjnej. Twierdze państwowe w południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w XVIII w.’ Militarne tradycje Kędzierzyna-Koźla, Śląska i Rzeczypospolitej, T. II. Kędzierzyn-Koźle.

Ciesielski, T. (2016). ‘Twierdze prywatne w województwach południowo-wschodnich Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVIII w. Twierdze osiemnastowiecznej Europy. Studia z dziejów nowożytnej sztuki wojskowej. Oświęcim.

Dybaś, B. (1998). Fortece Rzeczypospolitej. Studium z dziejów budowy fortyfikacji stałych w państwie polsko-litewskim w XVII wieku. Toruń.

Epanchin, N. (1911). ‘Ocherk sobytii 1812 goda v predelakh Kievskogo voennogo okruga’ [Essay on the events of 1812 within the limits of the Kiev military district]. Voenno-istoricheskii vestnik [Military historical bulletin], no. 7–8, pp. 5–11.

Fedunkiv, Z. (2017). Oboronni sporudy Halytskoi zemli Ruskoho voievodstva yak obiekty kulturnoi spadshchyny (1434–1772) [Defensive structures of the Galician land of the Russian Voivodship as objects of cultural heritage (1434–1772)]. D.Ed. The Centre for monuments research of the NAS of Ukraine and USPHCM.

Filimonov, D. (2012). ‘Serhiivska fortetsia: malovidoma pamiatka Prysamaria kintsia XVII – pochatku XVIII stolit’ [Serhiiv Fortress: a little-known landmark of the Saisamaria at the end of the XVII – beginning of the XVIII centuries]. Novi doslidzhennia pamiatok kozatskoi doby v Ukraini [New research on the monuments of the Cossack era in Ukraine], issue 21, part 2, pp 137–149.

Ivakin, H., Balakin, S., (2008). ‘Rozkopky na terytorii Staroho kyivskoho Arsenalu 2005–2007 rokiv’ [Excavations on the territory of the Old Kiev Arsenal 2005–2007]. Lavrskyi almanakh [The Lavra Almanac], issue 21, pp. 9–23.

Ivchenko, A., Parkhomenko, O. (2009). Ukraina. Fortetsi, zamky, palatsy [Ukraine. Fortresses, castles, palaces]. Kyiv: Kartohrafiia.

Janczykowski, J. (2000). ‘O potrzebie badań fortyfikacji Kamieńca Podolskiego’. Kamieniec Podolski. Studia z dziejów miasta i regionu, T. I. Kraków.

Janczykowski, J. (2005). ‘Kamieniec Podolski – fortyfikacje twierdzy’. Kamieniec Podolski. Studia z dziejów miasta i regionu, T. II. Kraków.

Kovalova, I. (2008). ‘Novi svidchennia vkhodzhennia ukrainskoi kozatskoi starshyny do skladu harnizonu Bohorodytskoi fortetsi naperedodni viiny 1735–1739 rr.’ [New evidence of the Ukrainian Cossack elder entry in the Blessed Virgin fortress garrison on the eve of the war of 1735–1739]. Sicheslavskyi almanakh, issue 3, pp. 83–87.

Krainia, O. (2008). ‘ Novi materialy do istorii Voznesenskoho Pecherskoho monastyria’ [New materials to the history of the Ascension Monastery of the Pechersk]. Lavrskyi almanakh [The Lavra Almanac], issue 21, pp. 66–111.

Król-Mazur, R. (2008). Miasto trzech nacji. Studia z dziejów Kamieńca Podolskiego w XVIII wieku. Kraków.

Kryvko, I. (2002). ‘Kamianyi Zaton’. Ukrainske kozatstvo: Mala entsyklopediia [Ukrainian Cossacks: Small Encyclopedia]. Kyiv: Heneza; Zaporizhzhia: Premier.

Lastovskyi, V. (2018). ‘Istoriia mizhnarodnykh vidnosyn: teoretychnyi format’ [History of international relations: theoretical format]. Mizhnarodni vidnosyny: teoretyko-praktychni aspekty [International Relations: Theory and Practical Aspects], Vol. 1, pp. 34–43. DOI:https://doi.org/10.31866/2616-745x.2.2018.133330.

Lenchenko, V. (1989).’ Ostannia kozatska stolytsia na Dnipri’ [The Last Cossack Capital on the Dnipro]. Pamyatky Ukrayiny [Sights of Ukraine], no. 2, pp. 38–42.

Lenchenko, V. (1990). ‘Na horodyshchi Kamianskoi Sichi’[At the settlement of Kamenskaya Sich]. Pamyatky Ukrayiny [Sights of Ukraine], no. 1, pp. 20–22.

Lesyk, O. (1993). Zamky ta monastyri Ukrainy [Castles and Monasteries of Ukraine]. Lviv: Svit.

Men'shov, D. (1913). Staro-Kievskaya i Pecherskaya kreposti [the Old Kiev and Pechersk Fortresses]. Kiev.

Milchev, V. (2016). ‘Serhiivska fortetsia na zemliakh Zaporozkoi Sichi (1689–1711)’ [The Serhiiv Fortress on the lands of the Zaporozhian Sich (1689–1711)]. Twierdze osiemnastowiecznej Europy. Studia z dziejów nowożytnej sztuki wojskowej. Oświęcim.

Motsia, B. (2009). ‘Okhorona kordoniv na Ukraini za doby hetmana Ivana Mazepy’ [Border Guard in Ukraine for the time of Hetman Ivan Mazepa]. Mohylianski chytannia 2009: Mazepynska doba v kulturi Ukrainy [Mohyla Readings, 2009: Mazepa's Day in the Culture of Ukraine], pp. 78–83.

Mylko, V. (2013). ‘Kyievo-Pecherska fortetsia v 1810–1812 rr.: oboronni zakhody ta ukriplennia’ [Kyiv-Pechersk fortress in 1810–1812: defensive measures and fortifications]. Problemy istorii Ukrainy XIX pochatku XX stolittia [Issues on the history of Ukraine XIX – early XX century],issue 21, pp. 97–104.

Mytsyk, Yu. (1997). Kozatskyi krai: Narysy z istorii Dnipropetrovshchyny XVXVIII st. [Essays on the history of Dnipropetrovsk XV–XVIII centuries]. Dnipropetrovsk: Publishing House of Dnipropetrovsk National University.

Mytsyk, Yu. (2002). ‘Bohorodytska fortetsia’ [the Blessed Virgin fortress]. Ukrainske kozatstvo: Mala entsyklopediia [Ukrainian Cossacks: Small Encyclopedia]. Kyiv: Heneza; Zaporizhzhia: Premier, pp. 42–43.

Omelchuk, B. (2012). ‘Vyvchennia, zberezhennia ta vykorystannia zamkiv i fortets Zakhidnoi Ukrainy: istorychnyi aspekt’ [Exploration, Preservation and Use of Castles and Fortresses of Western Ukraine: Historical Aspect]. Visnyk Natsionalnoho universytetu «Lvivska politekhnika» [Bulletin of the National University "Lviv Polytechnic"], no. 724, pp. 74–80.

Perłakowski, A. (2009). ‘Nad granicą z Portą Ottomańską. Twierdza kamieniecka w latach 1733–1735’. Staropolski ogląd świata. Rzeczpospolita między okcydentalizmem a orientalizacją. Przestrzeń kontaktów, T. I. Toruń.

Petrov, S. (2008). ‘Kyievo-Pecherska fortetsia v mezhakh tsytadeli (kinets XVII–pochatok XX stolittia) [Kyiv-Pechersk fortress within the limits of the citadel (the end of the 17th and the beginning of the 20th century)]. Lavrskyi almanakh [the Lavra almanac], issue 21, pp. 112–165.

Petrov, S. (2012). Oboronni sporudy Kyieva X–XIX stolit u konteksti istorii mista i zahalnoho rozvytku viiskovo-fortyfikatsiinoi spravy [Defensive structures of Kyiv in X–XIX centuries in the context of the city history and the general development of the military fortification]. Kyiv: Ekspres-Polihraf.

Pilarczyk, Z. (1997). Fortyfikacje na ziemiach koronnych Rzeczypospolitej w XVII wieku. Poznań.

Rutynskyi, M. (2007). Zamkovyi turyzm v Ukraini. Heohrafiia pamiatok fortyfikatsiinoho zodchestva ta perspektyvy yikh turystychnoho vidrodzhennia [Castler tourism in Ukraine. Geography of fortification architecture monuments and prospects of their tourist revival]. Kyiv: Tsentr uchbovoi literatury [Center for Educational Literature].

Shalobudov, V. (2003). ‘Bogoroditskaya krepost' v svete poslednikh arkheologicheskikh issledovanii’ [The Blessed Virgin fortress in the light of recent archaeological research]. Novi doslidzhennia kozatskoi doby v Ukraini [New research on the Cossack era in Ukraine], issue 12, pp. 34–38.

Shchitkivskyi, I (1931). ‘Do istorii zabuduvannia mista Kyieva na pochatku XIX stolittia’ [To the history of the development of Kyiv in the early XIX century]. Kyivski zbirnyky istorii y arkheolohii, pobutu y mystetstva [Kyiv scientific collections on history and archeology, life and art], issue 1, pp. 319–343.

Sitkareva, O. (1997). Kievskaya krepost' ХVIIIХІХ vv. [Kiev Fortress of the 18th and 19th Centuries]. Kiev: National Kiev-Pechersk Historical and Cultural Reserve.

Sliudikova, T. (2009). ‘Zabudova i blahoustrii m. Kyieva v XIX –na pochatku XX stolittia (za dokumentamy kyivskykh derzharkhiviv)’ [Building and improvement of Kyiv in XIX and early XX centuries (according to documents of the Kyiv State Archives)]. Arkhivy Ukrainy [Archives of Ukraine], no. 1/2 (263), pp. 61–78.

Smiian, P. (1946). ‘Plan oborony Kyieva u Vitchyznianii viini 1812 r.’ [Plan of Kyiv Defense in the Patriotic War of 1812]. Kyivska pravda, April 5, no. 71.

Telehin, D. (1991). Sichi zaporozkykh kozakiv Nyzovoho Dnipra [The Zaporozhian Cossacks Sich of the Lower Dnipro]. Kyiv.

Telehin, D. (1997). Chasy kozatski, Sichi Zaporozki [Cossack Times, Sich of Zaporizhzhia] Kyiv: Ukrainian Society for the Protection of Historical and Cultural Monuments.

Telehin, D. ed. (1997). Arheologiya doby ukrayinskogo kozacztva XVIXVIII st. [Archeology of the Ukrainian Cossacks’ time XVI-XVIII centuries]. Kyiv: IZMN.

Telehin, D., Boiko, V. (1993). ‘Arkheolohichni doslidzhennia na Oleshkivskii Sichi u 1991–1992 rokakh’ [Archaeological research at the Oleshkovska Sich in 1991–1992]. Arkheolohichni doslidzhennia pamiatok ukrainskoho kozatstva [Archaeological research of the monuments of the Ukrainian Cossacks], issue 2, pp. 40–43.

Tertychna, Yu. (2010). ‘Zamkovyi turyzm v Ukraini’ [Castle Tourism in Ukraine]. Heohrafiia ta turyzm [Geography and Tourism], no. 3, pp. 91–97.

Tytova, O. (2011). ‘Arkheolohichne vyvchennia Oleshkivskoi Sichi Nyzovoho Dnipra’ [Archaeological study of the Oleshkovska Sich of the Lower Dnipro]. Kraieznavstvo [Regional Studies], no. 2, pp 240–247.

Vasil'ev, M. (2008). ‘Krepostnye steny Nizhnei lavry (istoricheskaya spravka na osnove arkhivnykh i literaturnykh istochnikov)’ [The fortification walls of the Lower Lavra (historical background based on archival and literary sources)]. Lavrs'kii al'manakh [The Lavra Almanac], issue 21, pp. 166–176.

Veklenko, V. (2008). ‘Analiz kartohrafichnykh materialiv do istorychnykh toponimiv Nyzhnoho Prysamaria’ [Analysis of cartographic materials to the historical toponyms of Lower Samara]. Perlyny kozatskoho Prysamaria: mistechko Samar ta Bohorodytska fortetsia [Pearls of the Cossack Samara: Samara town and the Blessed Virgin fortress fortress]. Dnipropetrovsk: Publishing House of Dnipropetrovsk National University, pp. 31–45.

Veklenko, V. (2010). Natel'nye kresty Samary – Bogoroditskoi kreposti [Pectoral cross of Samara and the Blessed Virgin fortress]. Dnipropetrovsk: Publishing House of Dnipropetrovsk National University.

Veklenko, V., Kovalova, I., Shalabudov, V. (2004). ‘Arkheolohichne vyrishennia dyskusii stosovno roztashuvannia mistechka Samar ta Bohorodytskoi fortetsi’ [Archaeological solution of the discussion concerning the location of the town of Samara and the Blessed Virgin fortress]. Ukrainskyi arkheohrafichnyi shchorichnyk [Ukrainian archeographical yearbook], issue 8/9, pp. 190–221.

Veklenko, V., Kovalova, I., Shalabudov, V. (2008). Arkheolohichne vyrishennia dyskusii stosovno roztashuvannia mistechka Samar ta Bohorodytskoi fortetsi’ [Archaeological solution of the discussion concerning the location of the town of Samara and the Blessed Virgin fortress]. Perlyny kozatskoho Prysamaria: mistechko Samar ta Bohorodytska fortetsia [Pearls of the Cossack Samara: Samara town and the Blessed Virgin fortress]. Dnipropetrovsk: Publishing House of Dnipropetrovsk National University, pp. 7–31.


Пристатейна бібліографія ГОСТ






Copyright (c) 2019 Моравець Норберт, Ластовский Валерий Васильевич

Creative Commons License
Ця робота ліцензована Creative Commons Attribution 4.0 International License.